Wzornictwo – kultura i gospodarka. Kilka uwag po konferencji
Michał Drożdż

Mimo iż podtematem konferencji było pytanie „Czy można promować Polskę przez wzornictwo?” nikt nie miał raczej wątpliwości, co do odpowiedzi. Pozostawało pytanie: jak to robić? I tu już odpowiedzi było mniej i nie zupełnie zgodne. Co ciekawe tematem, który nieomal natychmiast wyłonił się obok głównego (niejednokrotnie go przysłaniając) był problem promocji wzornictwa w Polsce. Było to o tyle nieuniknione, o ile wszyscy zgromadzeni zdawali sobie sprawę z tego, że problematyczne jest promowanie przez wzornictwo kraju, w którym świadomość tego, czym jest owo wzornictwo jest naprawdę nikła. Automatycznym skutkiem takiego rozumowania jest nawiązanie do idei Rad Wzornictwa i Centrów Dizajnu, które mogłyby promować dizajn zarówno w kraju jak i poza jego granicami. Co smutne przedstawiciele środowiska projektowego raczej mówili o potrzebach i brakach, a o konkretnych rozwiązaniach więcej słyszeliśmy od tzw. „osób z zewnątrz”. Jak to się dzieje, że projektanci nie mają sprecyzowanej wizji promocji własnego zawodu?

Może wobec tego zamiast zastanawiać się nad promowaniem Polski przez wzornictwo, powinniśmy zaprojektować promocję polskiego wzornictwa.

Jeśli tak przedstawimy temat to należy zastanowić się, jaka częścią procesu projektowego była konferencja? Jak przy każdym problemie projektowym potrzebujemy analizy potrzeb. W tej części wiele pracy już zostało wykonane. Jak wynikało z wystąpień wiemy, z jakimi problemami boryka się polski dizajn i mamy ogólny zarys potrzebnych rozwiązań. Wiemy, jakie cele stawiane są przed współczesnym wzornictwem, wiemy, jaka jest „rola wzornictwa przemysłowego w polityce państw Unii Europejskiej”. Nie wiemy niestety, jaka jest rola dizajnu w polskiej gospodarce, ponieważ GUS nie prowadzi badań w tej dziedzinie. Wiele takich świadectw niezrozumienia wzajemnych powiązań dizajnu i gospodarki można by wymieniać.

Na szczęście analiza otoczenia pozwala spojrzeć na sytuację trochę optymistyczniej. Na konferencji szczególnie dwa wystąpienia pozwalały na weselszy wgląd w przyszłość. Pierwszym jasnym akcentem był referat Ewy Gołębiowskiej ze Śląskiego Zamku Sztuki i Przedsiębiorczości w Cieszynie gdzie z jednej strony skutecznie promuje się wzornictwo, a z drugiej trwa promocja regionu za pomocą wzornictwa. Drugie to wystąpienie Beaty Bochińskiej, prezesa ABP Wzornik, która sama promuje polskich dizajnerów i szczyci się tym, że zarabiają oni duże pieniądze między innymi dzięki jej wysiłkowi. Jak widać można działać skutecznie i można na dizajnie zarabiać, ale być może nie można równocześnie być projektantem. Niestety wśród wystąpień dizajnerów właściwie tylko koncepcja Centrum Dizajnu przedstawiona przez Jerzego Porębskiego w pewien sposób była rozwiązaniem naszego problemu, ale przy bardzo dużym stopniu ogólności.