Fiskars | symbol jakości
Michał Drożdż

Powodów takiego stanu jest na pewno wiele. Po pierwsze ergonomię przedmiotów użytkowych traktujemy jak coś oczywistego i zwracamy na nią uwagę raczej dopiero w obliczu naruszenia jej zasad. Po drugie w tej dziedzinie większość producentów toczy walkę o poprawność nie marząc nawet o zrobieniu czegoś lepszego. Po trzecie łatwiejszym dla projektanta wydaje się opracowanie nowej formy przedmiotu niż rozwój jego właściwości ergonomicznych. Tak wymieniać można by jeszcze dość długo, jeżeli jednak ktoś włoży swój trud w badania i rozwój tej dziedziny, a w dodatku połączy to z innowacyjną funkcją produktu na koniec dodając atrakcyjną i nowoczesną formę ma wielkie szanse na sukces. Jedną z nielicznych firm tak działających jest Fiskars. Mimo niechęci wielu projektantów do „formy podążającej za funkcją” warto przyjrzeć się temu wyjątkowemu producentowi.

Fiskars jest jedną z najstarszych firm europejskich. Jego historia sięga 1649 roku, kiedy to leżącą w pobliżu małej fińskiej wioski Fiskars hutę żelaza kupił holender Peter Thorwöste. Wioska wkrótce stała się zakładem hutniczym z wieloma piecami oraz kuźnią. Początkowo z dostarczanego ze Szwecji surowca wytwarzano gwoździe, druty, noże, motyki oraz odlewy garnków i patelni.

W 1731 roku zakład został kupiony przez bogatego sztokholmskiego kupca Johna Montgomerie, a w latach 50. XVIII wieku przeszedł w ręce kolejnych przedsiębiorców ze Szwecji. Po wyczerpaniu zasobów rudy z dostarczającej ją kopalni firma zbankrutowała w 1771 roku. Ponowny rozkwit od lat 70. XVIII wieku Fiskars zawdzięczał Bengtowi Mangusowi Björkmanowi, który po perturbacjach wojny szwedzko-rosyjskiej, kiedy to Finlandia przeszła pod zwierzchnictwo cara przekazał firmę w ręce syna Gengta Ludviga Björkmana. Sytuacja polityczna i ekonomiczna doprowadziła do kolejnego kryzysu w zakładach, które w 1822 roku kupiła aptekarz z Turku John Jacob Julin. Zarządzany przez niego i jego rodzinę Fiskars stał się jednym z najważniejszych zakładów produkcyjnych w Finlandii. Do jego rozwoju znacznie przyczyniło się zatrudnienie Anglika Edwarda Hilla, który nadzorował produkcją drobnych przedmiotów codziennego użytku takich jak sztućce, nożyczki czy mosiężne świeczniki. Produkty te spotkały się z międzynarodowym uznaniem i były jednym z filarów ekspansji eksportowej przedmiotów z Finlandii. Warsztaty maszynowe Fiskarsa produkowały silniki parowe, części śluz i mostów, maszyny transportowe i urządzenia rolnicze. Kolejne dziesięciolecia nie szczędziły firmie perturbacji zarówno związanych z problemami z zarządzaniem jak i z sytuacją polityczno-gospodarczą. Kolejny znaczący okres gwałtownego rozwoju firmy to lata po drugiej wojnie światowej. Lata 50. XX wieku to moment, gdy w firmie dostrzeżono wagę wzornictwa produkowanych przedmiotów. Nowe technologie i zastosowanie nowych materiałów, takich jak plastik, przyspieszyły rozwój w tym kierunku. Wzory wykonywali zatrudnieni na miejscu projektanci i z ich pracy wyrasta dzisiejszy wizerunek firmy. Zaprojektowane w 1967 roku przez Olofa Bäckströma nożyczki uniwersalne z charakterystycznymi pomarańczowymi plastikowymi uchwytami to nadal jeden z najbardziej znanych na rynku międzynarodowym produktów fińskich.