Czeski żart: Qubus w Magazynie Praga
Łukasz Drgas

Studio Qubus założone zostało w Pradze przez dwóch przyjaciół – Maxima Velcovsky'ego i Jakuba Berdycha w roku 2002. Obaj mają trzydzieści parę lat; obaj wyrastali w komunistycznej Czechosłowacji – co jest ważnym punktem odniesienia w ich pracach, filozofii projektowania i specyficznym podejściu do rzeczywistości; obu wreszcie charakteryzuje typowo czeskie poczucie humoru. Ironia, groteska, żart, ośmieszanie świętości i na odwrót – nobilitowanie tandety – to właśnie cechuje porcelanę i szkło projektowane przez Qubusa. Velcovsky (który jest bardziej znaną „polówką” Qubusa, był redaktorem naczelnym pierwszego lifestlowego pisma w Czechach – Blok, autorem komiksów i scenarzystą, a rozpoznawany jest ponadto z racji swojego ekscentrycznego afro) postanowił w pewnym momencie otworzyć, wraz z Berdychem, studio by realizować swoje zwariowane i zaskakujące pomysły.

Co stanowi, że projekty Qubusa są wyjątkowe? Wychowani w komunizmie twórcy Qubusa z „przymrużeniem oka” bawią się motywami, które rozpowszechniane były we wszystkich "braterskich krajach Europy wschodniej" – głowa Lenina i matrioszki stają się u nich przedmiotami o nowej funkcji; stają się przez to nie znienawidzonymi, narzucanymi na siłę motywami, ale „obłaskawionymi przez żart” wspomnieniem minionego okresu. Lepiej obśmiać niż odrzucić zdają sie mówić twórcy Qubusa anektując zgrane motywy i tworząc z nich nowe przedmioty. Dostaje się zresztą nie tylko motywom rodem z socjalizmu. Z równie wielką ironia traktują twórcy Qubusa motywy mieszczańskie, tradycyjne wzory kulturowe, ale też ikony konsumpcjonizmu. Wazon-kalosz pokryty tradycyjnym wzorem cebulowym z Miśni, mieszczański serwis w kolorowe kropki, nobilitacja jednorazowych naczyń i powielanie ich w jak najbardziej szlachetnym materiale jakim jest porcelana (pokrywana często zlotem) – prace Qubusa to nie tylko „żart i zgrywa”, to również dizajnerski komentarz do otaczającej nas rzeczywistości, postkomunistyczno-kapitalistycznej kultury, naszej mentalności wytworzonej w poprzedniej epoce i błyskawicznie przystosowywanej do nowych czasów.

Qubus jest krytyczny, prześmiewczy, miesza konwencje, bawi się znanymi formami, a wszystko to zawiera w swoich projektach i realizacjach, nadając ceramice nowy, przewrotny wydźwięk. Wszystko to sprawia, ze Berdych i Velcovsky wyrastają na gwiazdy europejskiego dizajnu; wymieniani są dzięki swojemu dowcipowi, przewrotności i nowatorskiemu podejściu do znanych motywów obok twórców Droog Design, Front Design czy innych młodych-niepokornych, którzy tworzą współczesną awangardę dizajnu światowego.